Assos’ta Çeşme Sanılan Yapının Heroon Olduğu Anlaşıldı

Çanakkale’deki Assos Antik Kenti’nde, Hellenistik Döneme ait 2.200 yıllık mozaik ve Roma Dönemi’nden kalma 1.800 yıllık anıt mezar keşfedildi.

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinde, Onsekiz Mart Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nurettin Arslan başkanlığında yürütülen kazılarda bu yıl önemli bulgulara ulaştı.

Anadolu’daki En Erken Polygonal Mozaiklerden Biri

Bu sezonki kazılarda ortaya çıkarılan en dikkat çekici bulgulardan biri, Hellenistik Döneme ait zemin mozaiği oldu. Batı sur duvarı kenarında yer alan han yapısının yakınında bulunan bu mozaik, polygonal (çokgen) taşlarla oluşturulmuş bitkisel ve geometrik motiflerden oluşuyor. Üç farklı renkte taşlarla işlenmiş mozaik, bugüne kadar tamamen korunmuş olarak ulaştı.

(İlgili: Assos Antik Kenti’nde Demirden Yapılmış Üç Dişli Zıpkın Bulundu)

Bu tür mozaikler genellikle küçük parçalar halinde bulunuyor. Ancak, Makedonya ve Yunanistan’da daha sağlam örnekler keşfedilmişti. Assos’ta bulunan bu mozaik, Anadolu’da Hellenistik Döneme ait en erken polygonal mozaiklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Mozaikli yapının, Hellenistik Dönemde gymnasium olarak kullanıldığı ancak Bizans Dönemi’nde konuta dönüştürüldüğü düşünülüyor. Buna rağmen mozaiklerin hiç bozulmadan günümüze ulaşması, arkeologlar tarafından büyük bir şans olarak değerlendiriliyor.

Assos’un Önemli Ailelerinden Birine Ait Anıt Mezar

Kazılarda ortaya çıkarılan bir diğer önemli yapı ise 1.800 yıllık bir anıt mezar oldu. Daha önce “çeşme yapısı” olduğu düşünülen bu büyük yapının, Assos’un ileri gelen ailelerinden birine ait bir mezar anıtı (heroon) olduğu anlaşıldı.

Daha önce kentin güney stoa’sının batı kenarında iki kardeşe ait bir mezar anıtı bulunduğu biliniyordu. Yeni keşfedilen bu anıt mezarın ise Roma Dönemi’nde kentte önemli bir ailenin anısını yaşatmak için inşa edildiği düşünülüyor.

Mezarın, Assos’un en önemli kamusal alanlarından biri olan agoranın ve meclis binasının hemen yanında inşa edilmesi, buraya gömülen kişinin varlıklı ve kent için önemli katkılarda bulunmuş bir aileye mensup olduğunu gösteriyor.

Assos’ta Roma İmparatorluk Dönemi’nde birkaç varlıklı ailenin yaşadığı, daha önce ele geçirilen yazıtlardan biliniyor. Ancak, Bizans Dönemi’nde mezarın bir işliğe dönüştürülmesi nedeniyle yapının büyük ölçüde zarar gördüğü anlaşılıyor. Olası mezar yazıtları ise büyük ölçüde silinmiş durumda ve günümüze yalnızca birkaç harf kalıntısı ulaşmış.

Bu nedenle, şu an için bu anıtsal mezarın hangi aileye ait olduğu kesin olarak belirlenebilmiş değil. Ancak mezarın bulunduğu konum ve yapısal özellikleri, burada gömülü kişilerin Assos’un seçkin sınıfından olduğunu güçlü bir şekilde işaret ediyor.

Assos Antik Kenti

Günümüzde Çanakkale’nin Behramkale ilçesinde yer alan Assos antik kenti, Antik Çağda Troas olarak adlandırılan bölgenin güney ucunda, volkanik bir tepenin zirvesi ve yamaçlarında, Midilli adasının karşısında kuruldu. Yüzyıllar boyunca önemli bir liman kenti olarak varlığını sürdürdü.

MÖ 6. yüzyılda kurulan Assos antik kenti, sönmüş bir volkanik tepe üzerinde yer aldığı için, birçok yapıda işlemesi zor ama son derece dayanıklı olan andezit taşı kullanıldı. Bu kentte yapılan lahitler antik dünyada çok meşhurdu ve bedenin hızlı bir şekilde çürümesini sağladığı için “insan yiyen lahit” olarak adlandırılırlardı. Anadolu’nun birçok bölgesine Assos’tan lahit gönderilirdi.

Assos aynı zamanda filozof Aristoteles’in bir süre yaşayarak felsefe okulu kurmuş olmasıyla nedeniyle de önem taşıyor. Kentin en yüksek noktasında, şehrin koruyucu tanrıçası Athena’ya adanmış Athena Tapınağı yer alıyor. Bu tapınak aynı zamanda Anadolu’da inşa edilen ilk ve tek Dor düzenindeki tapınak olma özelliğini taşıyor.