Batı Afrika’nın Pleistosen Döneminde Kültürel Süreklilik

Batı Afrika’da insan evrimine dair çok az kanıt olmasına rağmen, yeni araştırmalar kıtanın diğer bölgelerine kıyasla farklı kültürel değişim modellerini ortaya çıkardı.

Nature Ecology and Evolution dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, Batı Afrika’daki doğrudan tarihlenen en eski arkeolojik alanın yeni bir incelemesi bilgilerimize katkıda bulunuyor. Bu arkeolojik alan, kabaca 140.000 yıla yayılan teknolojik sürekliliği gösteriyor ve bölgenin ekolojik istikrarı hakkında fikir veriyor.

Türümüz Afrika’da yaklaşık 300.000 yıl önce ortaya çıktı ve yaklaşık 30.000 ila 60.000 yıl öncesine kadar tipik olarak Orta Taş Devri alet takımları olarak adlandırılan aletler ve alet yapım teknikleri kullandı. Aşağı yukarı bu dönemlerde, kuzey, doğu ve güney Afrika’da farklı Geç Taş Devri aletleri ortaya çıkmaya başladı. Son kanıtlar, Orta Taş Devri alet takımlarının Batı Afrika’da çok daha sonra, günümüzden yaklaşık 10.000 yıl öncesine kadar devam ettiğini öne sürse de, bu teknolojilerin tarihleri tam olarak anlaşılamadı.

(İlgili: Orta Taş Çağı İnsanları Batı Afrika Kıyılarını Birçok Kez İskan Etti)

Yeni çalışma, kıyıya yakın Bargny 1 bölgesinde yapılan kazılara göre, Batı Afrika’dan Orta Taş Devri alet teknolojisinin bilindiği zaman dilimini 150.000 yıl öncesine uzatıyor.

Çalışmanın baş yazarı Dr. Khady Niang, “150.000 yıl öncesine ait taş alet topluluğu, Levallois ve disk biçimli çekirdek oluşturma yöntemlerinin kullanımı ve daha büyük aletler yerine küçük rötuşlu yonga aletlerin kullanılmasıyla Orta Taş Devri’nin klasik özelliklerini gösteriyor.” diyor. 

“Bargny 1’deki taş alet topluluğu, kıtadaki benzer yaştakilerle yakından karşılaştırılabilir ve Afrika’nın başka yerlerinde önemli teknolojik bölgeselleşmenin başlamasından önce, Batı Afrika’dan Orta Pleistosen’e tarihlenen ilk arkeolojik alan.”

Bu arkeolojik alan, Senegal’de Dakar’ın güneyinde, modern sahil şeridine yakın bir konumda yer alıyor. Sahada kıyı kaynakları ile doğrudan insan etkileşimi olduğunu düşündüren hiçbir eser bulunmamasına rağmen, çevredeki araştırmalar daha geniş bir bakış açısı sağlıyor. 

Çalışmanın ortak yazarı Dr. Chris Kiahtipes, “Sitenin iskanıyla ilişkili mangrov ve acı sulak bitki mikrofosilleri bulduk. Bu özellikle ilginç, çünkü sitenin bir haliç yakınında bulunduğunu gösteriyor ve bu habitatların geçmişteki ve şimdiki insanlar için ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.” diyor.

Çalışma, başka yerlerde gözlemlenen özel teknolojik gelişmelerin ortaya çıktığına dair kanıt olmadan, Batı Afrika’daki Orta Taş Devri alet teknolojisinin temel unsurlarının uzun vadeli dayanıklılığını vurguluyor. 

Dr. Jimbob Blinkhorn, “Orta Taş Devri popülasyonları, çok çeşitli habitatlara uyum sağladı ve Afrika’daki iklim değişiklikleriyle uğraştı. Ancak Batı Afrika’da son 150.000 yılda önemli çevresel istikrar görüyoruz.” diyor.

“Gözlemlediğimiz kalıcı kültürel sürekliliğin bir açıklaması, bunun istikrarlı çevresel koşullara adaptasyon sağlanması, Afrika’daki diğer popülasyonlardan potansiyel izolasyonun da demografik istikrara yol açmış olabileceği. Sonuç olarak araştırmamız, Orta Taş Devri teknolojilerinin Afrika’da bulunan çeşitli habitatlarda yaşamak için kalıcı faydasını göstermeye yardımcı oluyor.”

Max Planck Society. 4 Mayıs 2023.

Makale: Niang, K., Blinkhorn, J., Bateman, M.D. et al. (2023). Longstanding behavioural stability in West Africa extends to the Middle Pleistocene at Bargny, coastal Senegal. Nat Ecol Evol.