Cam Üretimi Mezopotamya’da Değil Mısır’da Başlamış Olabilir

Eski Mezopotamyalıların yaklaşık 3.600 yıl önce cam üretimini icat ettikleri biliniyor. Fakat aslında bu karmaşık el sanatı Antik Mısır’da ortaya çıkmış olabilir ve Mezopotamyalılar bunu kopyalamaya çalışmış olabilir.

Araştırmacılar, yaptıkları araştırmayı 19 Kasım’da American Schools of Oriental Research’ün yıllık toplantısında bildirdiler.

Araştırmacılar, cam üretiminin Antik Mısır’da başladığını, önceden düşünüldüğü gibi Yakın Doğu’da başlamadığını iddia ediyor. Sağda Irak’ta bulunmuş yaklaşık 3400 yıllık cam kap parçaları, solda gösterilen ve aynı zaman içinde yapılmış gelişkin Mısır ürünlerini bir kopyalama girişimi olabilir. F: Trustees of the British Museum; K. Eremin/Harvard Semitic Museum

Cam üretimin Mezopotamya’da başladığına dair en sağlam kanıtlar, yaklaşık 100 yıl önce Irak’taki Nuzi yerleşmesinde bulunan cam eserlerdi. Buradaki buluntu topluluğu, camdan renkli boncukları, kapları ve kolyeleri içermekteydi.

Bu eserler üzerine araştırmalar yapan Harvard Sanat Müzesi’nden konservasyon uzmanı Katherine Eremin, bu eserlerin Cam’ın en erken üretim örnekleri olarak düşünülemeyecek kadar gelişkin olduklarını belirtti.

Eremin ve İngiltere’deki Cranfield Üniversitesi’nden arkeolog Andrew Shortland liderliğindeki uluslararası bir ekip, Nuzi’deki kazılarda bulunan cam objelerin, eski Mezopotamya eserlerinin ve daha geç döneme tarihlenen yerleşimlerde yapılan cam işçiliklerinin bir karışımını temsil ettiğini tespit ettiler.

Cranfield Üniversitesi’nden arkeologlar ise karşılaştırmalı olarak yaptıkları araştırmalarda aslında MÖ. 1800’lerin başındaki diğer cam ürünlerin bir karışımı olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Tıpkı Katherine Eremin gibi onlarda bu tip cam nesnelerin ilk cam nesne örnekleri olabilmesini mantıklı bulmamaktalar. Eremin, orijinal Mezopotamya cam ürünlerinin, yaklaşık 3.400 yıl öncesine tarihlenen tortudan geldiğini ve başlangıçta düşünülenden daha ileri olduğunu belirtti.

Mısır’dan bilinen erken cam örneklerinin, kırmızı, yeşil, sarı, opak mavi ve yarı şeffaf mavi de dahil olmak üzere bir dizi renk skalasına sahip olduğu bilinmekte. Bazı Mısır camlarında dalgalı renkli çizgiler de görülüyor.

Eremin, Mezopotamya zamanından kalma Nuzi ürünlerinin cam üretiminde daha zayıf olduğunu söylüyor. Bu buluntular genellikle boncuklardan ibaret olup çoğunlukla yarı saydam mavi renkli. Bazı boncuklar üzerinde ise kabaca dalgalı, renkli çizgiler oluşturulmuş.

Eremin, “Nuzi cam üreticileri, cam endüstrisinde öncü olmak yerine, Mısır stillerini bilinçli bir şekilde kopyalamış olabilirler.” diyor.

Cam üretiminin Mısır’da mı, yoksa Yakın Doğu’da mı çıktığına dair sorunların çözümü için diğer bölgelerdeki eski cam nesnelerin daha fazla araştırılması gerektiği belirtiliyor.

Science News. 22 Kasım 2016