İsviçre’de Bulunan Tunç Çağı Ok Ucu, Göktaşından Yapılmış

Göktaşı demirinden yapılmış arkeolojik eserler için İsviçre’nin bir bölgesini tarayan araştırmacılar, dünya dışı metalden dövülmüş ok ucu buldu.

Bulgularını yeni bir çalışmada bildiren araştırmacılar, ok ucuna rastladıkları Biel Gölü çevresindeki arkeolojik koleksiyonlarda nasıl arama yaptıklarını açıklıyor.

2,9 gram ağırlığında ve 39,3 milimetre uzunluğunda olan ok ucu, MÖ 900 ile 800 yılları arasında var olan Mörigen adlı bir Tunç Çağı yerleşimine kadar izlendi.

Demirin göktaşı kaynağı, yalnızca Dünya atmosferinin ötesindeki nesnelerde bulunan alüminyum-26 izotoplarının varlığıyla doğrulandı. Ok ucunda sadece göktaşlarında bulunan özel bir demir ve nikel alaşımı da tespit edildi.

(İlgili: Tüm Tunç Çağı Demir Eserleri Meteoritten Yapılmış)

Objede eski bir yapıştırıcının – büyük olasılıkla huş katranı – bıraktığı kalıntılar bulundu, bu da nesnenin bir zamanlar bir sapa tutturulmuş olabileceğini gösteriyor. Ancak silahın avlanmak için mi yoksa savaş için mi kullanıldığı belli değil.

Mörigen adlı Tunç Çağı yerleşiminin Twannberg göktaşının bulunduğu yere 8 kilometreden daha yakın mesafede bulunduğu göz önüne alındığında, bu uzay taşı ok ucunda kullanılan demirin kaynağı olarak bariz bir aday gibi görünüyor. Ancak, kalıntıyı analiz ettikten sonra, çalışma yazarları nikel ve germanyum konsantrasyonlarının Twannberg göktaşı ile eşleşmediğini buldular.

Daha yakından incelendiğinde, ok ucunun “IAB göktaşı” adı verilen bir tür uzay kayasından dövüldüğünü belirlediler. Mineral bileşimi, göksel cismin atmosfer öncesi kütlesinin en az iki ton olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar, “Avrupa’da bulunan büyük IAB göktaşları arasında üçü, Mörigen ok ucuyla tutarlı bir kimyasal bileşime sahip: Bohumilitz (Çek Cumhuriyeti), Retuerte de Bullaque (İspanya) ve Kaalijarv (Estonya).” diyor. Bunlardan yalnızca sonuncusu Tunç Çağı’nda düştü ve bu da onu ok ucunun kaynağı için en olası aday haline getiriyor.

MÖ 1870 ile 1440 yılları arasında çarparak düştüğü tahmin edilen Kaalijarv göktaşı, bu tarihsel dönem boyunca yerel halk tarafından biliniyordu ve kaya parçaları diğer topluluklar arasında dağıtılmış olabilir.

Araştırmacılar, Mörigen yerleşiminin Kaalijarv’dan yaklaşık 1.600 kilometre uzakta olduğu göz önüne alındığında, bulgularının demir meteoritlerin Orta Avrupa’da MÖ 800’de (veya daha önce) kullanıldığını ve alınıp satıldığını gösterdiğini söylüyorlar.

IFL Science. 28 Temmuz 2023.

Makale: Hofmann, B. A., Schreyer, S. B., Biswas, S., Gerchow, L., Wiebe, D., Schumann, M., … & Amato, A. (2023). An arrowhead made of meteoritic iron from the late bronze age settlement of mörigen, Switzerland and its possible source. Journal of Archaeological Science, 157, 105827.