İtalya’daki Kurtların Neredeyse Yarısı Artık Kısmen Köpek

Kurt-köpek melezleri İtalya’da giderek daha yaygın hale geliyor ve bu durum kurtların geleceğine dair ciddi kaygılar uyandırıyor.

Bugün soyu tükenmiş bir kurt popülasyonu, 15.000 ile 30.000 yıl önce insanların yardımıyla köpeklere evrimleşti. Bugün ise en azından Avrupa’nın en büyük kurt popülasyonlarından birine ev sahipliği yapan İtalya’da genler tam tersi yönde akıyor. Son genetik testler, özellikle ülkenin orta ve güney bölgelerinde yabani kurtların (Canis lupus) neredeyse yarısının aslında kurt-köpek melezi olduğunu ortaya koyuyor.

Bu durum, IUCN Avrupa Büyük Etçiller Girişimi başkanı Luigi Boitani’nin ülkedeki ilk bilinen kurt-köpek melezini keşfettiği 1970’lerden bu yana yaşanan muazzam bir değişimi temsil ediyor.

1970’ler, İtalya’nın kurtları için bir geçiş dönemiydi. O zamanlar popülasyon çöküşten yeni çıkıyordu. Yeni yasalar ve koruma çabaları, kurtları yerinden edildiği habitatlara yeniden yerleşmeye teşvik etmek amacıyla hayata geçirilmişti. Ancak doğal ortam ve onun sakinleri değişmişti. Yabani kırsal alan, kontrolsüz kentleşmeye yerini bırakmıştı. Kurtların ilk toparlanmaya başladığı bölgeler olan orta ve güney İtalya’da çok sayıda başıboş köpek dolaşıyordu. Kurtların yerel köpeklerle yakınlaşması (ve daha fazlası) çok uzun sürmedi.

On yıllar sonra, biyolog Rita Lorenzini, ekibiyle birlikte Bologna’dan İtalya’nın çizme burnuna uzanan bölgeden derlenen yüzlerce DNA örneğini analiz etti. BYayımlanan analizleri, iki köpekgiller türünün birbirine ne kadar yakınlaştığını çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor.

(İlgili: Anadolu Çoban Köpeğinde Yüksek Miktarda Kurt DNA’sı Bulundu)

Lorenzini’nin araştırması, 2020 ile 2024 arasında ölü bulunan 748 kurt ile 1993-2003 yılları arasında toplanan 26 kurta ait genetik materyali inceledi. Ekip, bunların yüzde 47’sinin kurt-köpek melezi olduğunu buldu. Bu hayvanların bir kısmı nesiller önce yaşanan melezleşme olaylarının torunları olsa da diğerleri daha yakın zamanlı çiftleşmelerin ürünüydü. Bu da melezleşmenin hâlâ devam ettiğini gösteriyor.

Melezleri tespit etmek kolay değil. Bazı insanlar kurt-köpek melezlerinin, meleze dönüşmemiş kurtlardan daha koyu tüy rengi gibi ayırt edici fiziksel özelliklere sahip olduğunu öne sürerken, Lorenzini ile son çalışmada iş birliği yapan biyolog Paolo Ciucci, bu görsel farklılıklara dair bilimsel kanıtların yetersiz olduğunu ve genetik analizin melezi tespit etmenin hâlâ en güvenilir yolu olduğunu belirtiyor.

Ancak Ciucci’ye göre orta ve güney İtalya’da kurt-köpek melezlerinin son derece yüksek oranda bulunması, ülkedeki kurtların geleceği için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Ciucci, vahşi doğada sağlıklı ve istikrarlı bir sürüde yaşayan bir kurdun başıboş bir köpekle çiftleşmesinin pek olası olmadığını açıklıyor. Bu tür kurtlar köpeği rakip, hatta av olarak görme eğiliminde. Ancak sürü yapısı çöktüğünde ve dişi kurtlar başıboş köpeklerle dolu bir bölgede yalnız kaldığında dinamikler değişebiliyor.

İtalya, Avrupa’daki yaklaşık 21.500 kurdun neredeyse 3.300’üne ev sahipliği yapıyor. Ancak bu hayvanların bu kadar büyük bir bölümünün aslında köpek melezi olması sessiz bir tehlike oluşturuyor, diyor Ciucci. İtalya’nın kurtları, uzmanların “genetik boğulma” olarak adlandırdığı ve kurtların özgün gen havuzunun melez gen havuzuyla geri dönüşü olmaksızın yer değiştirdiği bir noktanın eşiğine yaklaşmış olabilir. Basit bir ifadeyle bu, genetik açıdan kurdun yok olabileceği anlamına geliyor.

Başıboş köpek sayısının çok daha az olduğu kuzey İtalya’da, ülkenin orta ve güney bölgelerine kıyasla kurt-köpek melezleri çok daha nadir. Ancak Lorenzini, bunun büyük olasılıkla geçici bir durum olduğunu söylüyor. Kurtlar çok geniş mesafeler kat edebiliyor. Melezler eninde sonunda kuzey İtalya’daki kurtlarla ya da Avrupa genelindeki kurtlarla karışabilir.

Elbette kurtlar ve evcil köpekler, binlerce yıl önce ortak atadan ayrıldıklarından bu yana çiftleşiyor ve dolayısıyla melezleşiyor. Örneğin Kuzey Amerika’da, siyah renkli gri kurtların uzak geçmişte yaşanan kurt-köpek melezleşmelerinin torunları olduğuna inanılıyor. Araştırmalar, bu köpekgillerin türler arası yakınlaşmadan bazı avantajlar bile edindiğini ortaya koyuyor. Siyah kurtlar aslında köpek gençlik humması gibi bazı hastalıklara karşı benzerlerine kıyasla daha dirençli; ormanlarda avcılıkta da daha başarılı olabiliyorlar.

Ancak Lorenzini’ye göre İtalya’da yaşanan durum, gerçekleştiği ölçek ve hız nedeniyle bunlardan tamamen farklı.

Araştırmaya dahil olmayan genetikçi Astrid Vik Stronen da melezleşmenin olası olumsuz sonuçlarının potansiyel faydalardan ağır bastığı görüşüne katılıyor. “Genel olarak, asıl kaygının bir risk unsuru olduğunu düşünüyorum.”

Ciucci, İtalya’daki yaygın kurt-köpek melezleşmesinin kurtların ekosistemde oynadığı kilit rolü de sekteye uğratma tehlikesi taşıdığını ekliyor. Araştırmacılar, melezleşmenin kurtların işlevlerini nasıl etkilediği konusunda henüz çok az şey biliyor. Vahşi doğadaki hayvanları incelemek güç. Ancak Ciucci, melezleşmenin kurtların avlanma biçimi, bölge bulma ve savunma yöntemleri ile sosyal etkileşimleri gibi konularda fizyoloji ve davranışlarında değişikliklere yol açtığının mümkün olduğunu belirtiyor.

Ciucci için bu yaygın melezleşme aynı zamanda türün özgünlüğünü de tehdit ediyor. “Kurt türünün özgünlüğü, tüm kültürel, ekolojik ve evrimsel değeriyle birlikte yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.”

Boitani, on yıllar önce ilk melezi keşfettiğinden bu yana bu konuda endişe duyduğunu ve sürekli uyarılarda bulunduğunu söylüyor. “Belki biraz eski kafalıyım ve kurdu her zaman bildiğim, hayal ettiğim ve deneyimlediğim şekliyle kabul eden birine bağlılığımdan dolayı… ama yarın İtalya’daki tüm kurtların doğal olarak melez olacağı fikrine karşıyım.”

Smithsonian Magazine. 6 Mayıs 2026.

Makale: Lorenzini, R., Pizzarelli, A., Attili, L., Biagetti, M., Sebastiani, C., & Ciucci, P. (2026). Genetic evidence reveals extensive wolf-dog hybridisation in peninsular Italy: warnings against ineffective management. Biological Conservation, 313, 111615.