Karanlık Çağ’da Bazıları Lüks İçinde Yaşamaya Devam Etmiş

Beşinci yüzyıldan kalma eser, Romalıların ayrılmasından sonra Britanya Adaları’nda ani değil, kademeli bir çöküş yaşandığını gösteriyor.

Titizlikle hazırlanmış bir Roma mozaiğinin keşfi size şaşırtıcı gelmeyebilir ancak arkeologlar, Gloucestershire, İngiltere Chedworth Roma Villa’sında bulunan tasarım hakkında alışagelmedik bir şeyin olduğunu söylüyor. Mozaik, MS 5. yüzyılın ortalarına, Britanya’da Roma hâkimiyetinin sona erişinden on yıllar sonrasına ve birçok kişi tarafından Karanlık Çağ olarak adlandırılan bir dönemin ortasına dayanıyor.

Tarihçiler uzun yıllardır İngilizlerin, imparatorluk idari sisteminin bozulmasından sonra Roma villalarını ve nüfus merkezlerini terk ettiklerini düşünüyordu. Fakat yeni bulgu, aksini gösteriyor.

(İtalya’da Roma Villasına Ait Etkileyici Mozaik Taban Keşfedildi)

Birleşik Krallık National Trust’ta arkeolog olan Martin Papworth bir açıklamasında, “Nüfusun çoğunun, kendilerini geçindirmek için geçimlik tarımına yöneldiğine inanılmaktaydı.” diyor. “… Bu mozaiğin Chedworth’ta tarihlendirilmesiyle ilgili bu kadar heyecan verici olan şey daha kademeli bir çöküşün yaşandığının kanıtı olması. Yeni bir odanın yapılması ve yeni bir zeminin döşenmesi, zenginliğin ve beklenenden 50 yıl sonra devam eden bir mozaik endüstrisinin olduğunu gösteriyor.”

Arkeologlar, mozaiği 2017 yılında keşfetti ama yaşını belirlemek için yakındaki bir temel hendeğinde bulunan kömürün ve kemiğin radyokarbon tarihlemesini daha yeni yaptı.

Arkeologlar, mozaiğin MS 424’ten sonra yapılmış olabileceğini düşünüyor. Papworth, “Sonuç o kadar çok şaşırtıcıydı ki National Trust doğrulamak için ikinci bir radyokarbon testi ve bir çanak-çömlek incelemesi yaptı.”  diyor.

The Guardian’dan Steven Morris, mozaiğin aynı villada ve İngiltere’nin başka yerlerinde bulunan 4. yüzyıl eserlerine kıyasla kalitesinde düşüş olduğunu belirtiyor. Bu, zanaatkârların becerilerinin o dönemde yıprandığına işaret ediyor olabilir. Papworth, Romalı askerlerin ve memurların, ya İngiltere’den ayrıldığını ya da himayelerine bağlı önde gelen zanaat ve hizmet endüstrileri dağıldığı için artık nakit olarak maaş alamadıklarını söylüyor.

Bazı hatalara rağmen mozaik, çiçek ve düğüm desenleriyle dolu çemberlerin dış kenarlarının yontulduğu, karmaşık bir sanat eseri. Açıklamaya göre, odanın ortasındaki mozaiğin parçaları yıpransa da kenarlarındaki parçalar nispeten iyi korunmuş durumda.

Britanya’daki Roma hâkimiyetinin sona ermesi Roma’nın, birliklerinin çoğunu bölgeden çekmesiyle 4. yüzyılın sonlarında başladı. Romalılar adada kalsa da güçlerinin ve nüfuzlarının büyük bir kısmını kaybetti. Bununla birlikte yeni bulgu, bu sürecin daha önce düşünülenden daha yavaş gerçekleştiğini gösteriyor.

Papworth, villada kimin yaşadığını bilmenin imkânsız olduğunu söylüyor fakat sözü geçen yüksek mevkili birilerinin ya da zengin seçkinlerin olabileceğini öne sürüyor. Yeni bulgu, İngiltere’nin güneybatısındaki zenginlerin yaşam kalitesinde, yaşayanların şiddetli baskınlara maruz kaldığı kuzeyle ve doğuyla karşılaştırıldığında, daha yavaş bir çöküş yaşandığını yansıtıyor.

Sara Spary’nin söylediği gibi, sözde Karanlık Çağ’lardan çok az belge geriye kalıyor ve dönemin arkeolojik kanıtları sınırlı sayıda. Yeni bulgu, Chedworth’daki altı yıllık kazı ve araştırma programının bir parçasıydı.

Roma Mozaikleri uzmanı olan Stephen Cosh, “Bulunan tarihlemenin hala şaşkınlığı içerisindeyim.” diyor. “Beşinci yüzyılda oturulmaya devam edilen diğer villalarda benzer bir yenileme çalışması yapıp yapamayacağımızı görmek için bölgedeki diğer alanları da araştırmamız önemli.”

Smithsonian Magazine. 11 Aralık 2020.