Kore’de Evcil Tavukların 2.000 Yıllık Kalıntıları Bulundu

Kore’deki bir araştırma ekibi, yaklaşık 2.000 yıl öncesine ait tavuk yetiştiriciliğine dair kanıtlar ortaya çıkardı.

Kore’de yapılan ilk biyomoleküler çalışma, antik tavuk kemikleri üzerinden bölgedeki 2.000 yıllık insan-hayvan ilişkisini gün yüzüne çıkardı.

Tavuk ve yumurta, modern Kore mutfağının en temel gıdaları arasında yer alıyor. Bu besinlerin tarihsel kökenlerini anlamak; yalnızca bir diyet listesini değil, aynı zamanda Kore’nin yemek kültürü, tarımsal gelişimi ve hayvan evcilleştirme süreçlerine dair kavrayışımızı da zenginleştirebilir.

Tavukların Çin üzerinden Kore yoluyla Japonya’ya yayıldığı genel bir kabul görse de, Kore Yarımadası’nın bu geçiş sürecindeki stratejik rolü bugüne kadar büyük ölçüde bir boşluk olarak kalmıştı.

(İlgili: Tavuklar, MÖ 400’de Güney Orta Asya’da Yetiştiriliyordu)

Hanyang Üniversitesi ERICA bünyesinde Kültürel Antropoloji Profesörü olan Kyungcheol Choy liderliğindeki bir araştırma ekibi, bu boşluğu doldurmak adına önemli bir çalışmaya imza attı. Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayımlanan bulgular, bölgedeki insan-hayvan ilişkisine dair yeni bir perspektif sunuyor.

Bu araştırma, ZooMS (Kütle Spektrometrisi Yoluyla Zooarkeoloji) tekniğini kullanarak Kore Yarımadası’ndaki antik tavuk kalıntılarını tanımlayan ilk biyomoleküler çalışma olma özelliğini taşıyor.

Prof. Choy, “Çalışmamızla yalnızca tavukların varlığını kanıtlamakla kalmadık; aynı zamanda yaklaşık 2.000 yıl önceki Proto-Üç Krallık döneminde bu canlıların insan gözetimi altında olduklarını da doğruladık. Kemik kolajeni üzerinde gerçekleştirdiğimiz stabil izotop analizleri, antik tavukların bu dönemde Kore’de insanlar tarafından bakıldığını ve yönetildiğini teyit etti,” diye belirtiyor.

ZooMS yönteminin Kore arkeolojisindeki kuş kalıntılarına ilk kez uygulanması, beraberinde üç temel pratik avantaj getiriyor:

İlk olarak, arkeolojik saha çalışmalarında tür tanımlamasını iyileştiriyor. Kore’deki arkeolojik alanlardan çıkarılan kuş kemikleri genellikle ileri derecede parçalanmış haldeler. Bu durum, geleneksel morfolojik yöntemlerle evcil tavukları yabani sülünlerden ayırt etmeyi imkansız kılıyor. ZooMS, kolajen peptitlerini ve amino asit dizilimlerini analiz ederek sadece 2 mg kemik örneğinden bile kesin tür tespiti yapabiliyor.

İkinci olarak, ZooMS tekniğinin radyokarbon tarihleme ve stabil izotop analiziyle birleştirilmesi, araştırmacılara çok katmanlı bir veri seti sağlıyor. Tavuk kemiklerindeki yüksek azot izotop değerleri, bu hayvanların insanlar tarafından beslendiğini ve yönetildiğini bilimsel olarak kanıtlıyor. Aynı yaklaşım, hayvancılığın gelişimini anlamaya yardımcı olmak için domuz, sığır, köpek ve at gibi diğer evcil hayvanlara da uygulanabilir.

Üçüncü olarak ise tavukların tarihsel kökenlerini saptamak; hayvancılık çeşitliliği, yerli ırkların korunması ve tarım ile evcilleştirme arasındaki uzun vadeli ilişkiyi anlamamıza yardımcı oluyor. Bu durum, modern gıda sistemleri ve biyolojik çeşitlilik araştırmaları için de kritik içgörüler sunuyor.

Profesör Choy’a göre bu çalışmanın önemi tek bir arkeolojik alanın sınırlarını aşıyor ve Doğu Asya’daki insan-hayvan ilişkileri tarihini yeniden inşa etmek için sağlam bir metodolojik temel atıyor.

Önümüzdeki on yıl içinde bu yaklaşımın diğer Kore sahalarına da yayılması hedefleniyor. Böylece araştırmacılar, evcil tavukların yarımadaya tam olarak ne zaman girdiğini ve Japonya’ya hangi yollarla yayıldığını net bir kronolojiyle haritalandırabilecekler.

Sonuç olarak, tek bir arkeolojik alandan elde edilen birkaç tavuk kemiğiyle başlayan bu süreç, bölgedeki biyomoleküler arkeolojinin gelişiminde bir dönüm noktası teşkil ediyor. Aynı metodolojik çerçeve; eski insan diyeti, göç hareketleri, hastalıklar ve çevresel değişimler gibi insanlık tarihinin temel sorularına da yanıt aramak için kullanılacak.

Hanyang Üniversitesi Araştırma Stratejisi Planlama Ekibi. 22 Nisan 2026.

Makale: Kim, S., Bae, H., Chung, J. H., et al. (2026). Biomolecular evidence of ancient chickens on the Korean Peninsula: ZooMS analysis of avian remains from the Gungok-ri site, South Korea. Journal of Archaeological Science: Reports, 69, 105561.