Zeytinyağı Kabında Vergilius Şiirinden Alıntı Bulundu

Vergilius tarafından kaleme alınan Georgics adlı eserden yapılan alıntı, 1.800 yıllık bir zeytinyağı kabının üzerine kazınmış.

MÖ 70 ila 19 yılları arasında yaşayan Publius Vergilius Maro (Virgil), en çok ulusal destanı Aeneas ile tanınan Romalı bir şairdi.

Bir zamanlar, günümüzde güney İspanya’da üretilen zeytinyağı içeren bir Roma çömleğinin küçük bir parçası, arkeologları hem sevindirdi hem şaşırttı. Çünkü 1.800 yıllık çömlek parçası üzerinde, bilinmeyen bir kişi tarafından kazınmış satırlar yer alıyordu ve bu satırlar, antik şair Vergilius’tan bir alıntı taşıyordu.

(İlgili: Antik Yunan ‘Pop Kültürü’ Keşfi, Şiir Tarihini Yeniden Yazıyor)

İlk kez bir Roma amforasında edebi bir alıntının keşfedildiği düşünülen oldukça sıra dışı buluntu, yedi yıl önce Endülüs’ün Córdoba eyaletindeki Hornachuelos kasabasında arkeolojik kazı yapan araştırmacılar tarafından ortaya çıkarıldı.

Araştırmacılar, dönemin pişmiş toprak kaplarına rutin olarak üreticiler, miktarlar ve vergilerle ilgili bilgilerin kazındığı ve çok sayıda Roma çanak çömlek parçasının bulunduğu göz önüne alındığında, ilk aşamada 6 cm’ye 8 cm’lik bu parçaya çok az ilgi gösterdi. Córdoba ise Roma’ya gönderilen zeytinyağının çoğunu üretiyor ve şişeliyordu.

Ancak çömlek parçasına yapılan daha fazla inceleme, bunun Aeneas’ın yazarı olarak da bilinen Vergilius’tan bir alıntı içerdiğini ortaya çıkardı.

Satırlar, Vergilius’un ikinci büyük eseri olan Georgics’in ilk bölümünden alınmıştı.

“[Dünya] bir keresinde/Chaonian meşe palamudunu dolgun buğday-başağıyla değiştirmişti/
Ve [yeni bulunan hediyen] üzümle karıştı”

Córdoba Üniversitesi yaptığı açıklamada, “Vergilius, kendi döneminde ve sonraki yüzyıllar boyunca en popüler şairdi. Aeneas okullarda öğretildi ve birçok nesile, onun şiirlerini yazma görevi verildi.” diyor.

Ama araştırmacılar, bir şiir dizesinin neden bir amfora üzerine yazıldığını merak ettiler. Ve neden daha iyi bilinen Aeneas yerine Georgics adlı eserinden alıntı yapılmıştı?

“Araştırmacılar işte o zaman bu küçük çömlek parçasının gerçekten eşsiz ve olağanüstü değerli bir şey olabileceğini anladılar. Zeytinyağı ticaretinde kullanılan bir amfora üzerinde Vergilius’tan dizeler daha önce hiç belgelenmemişti.”

Journal of Roman Archaeology’de yayımlanan arkeologların temel teorisi, amforanın alt kısmına yazılan dizelerin aslında görülmek için tasarlanmadığı yönünde.

“Belki de onları yazan kişi, kırsal bir alan olan Guadalquivir Vadisi’nde belirli bir dereceye kadar edebi kültürünü gösteren bilgisini göstermek istemişti.”

“Peki ama bu kişi kimdi? Araştırmacılara göre birkaç olasılık var: Çömlek atölyesinde bir dereceye kadar okuma yazma bilen vasıflı bir işçi olabilirdi ya da yakınlardaki bir köyden, işin sahibi olan aristokrat ailelerden biriyle akraba olan biri olabilirdi. Bu çalışma alanlarında bu tür işçilerin varlığı daha önce belgelendiği için, dizelerin bir çocuk işçi tarafından yazılmış olma ihtimali de var.”

Makaleye göre, söz konusu parça, edebi içeriğe sahip bir amforanın ilk örneği olma özelliği taşıyor ve bu da onu Latince dilbilimcileri, epigraflar ve filologlar için olağanüstü ilgi çekici kılıyor.

The Guardian. 21 Haziran 2023.